Vandaag noteerden we de eerste twee overwinningen. Richard en Frank wonnen hun derde partij en zij staan na 3 ronden op een keurige twee punten. Helaas waren er ook twee nederlagen, voor Jan en Lourens. Ik kwam zelf als laatste van de nul af door een remise. Wij drie staan nu nog maar op een schamel halfje; veel te repareren in de volgende zes ronden. Robert heeft zich wegens familie-omstandigheden moeten terugtrekken uit het toernooi.
Het Tata-toernooi kent dit jaar twee speellocaties, De Moriaan en Strandhotel Het Hoge Duin. Ik speel zelf in Het Hoge Duin en daar zie ik alleen Frank dagelijks. Het is er nog niet van gekomen om ook even in de Moriaan langs te gaan, dus de samenvatting van die uitslagen die ik hier iedere dag geef is puur scorebordjournalistiek. Wellicht kan ik de volgende ronde ook eens een partij van een van de clubgenoten laten zien.
Grappig, bij binnenkomst in Het Hoge Duin, nadat je eerst de klim hebt gemaakt naar … jawel … het hoge duin, bevind je je op de vierde verdieping, terwijl je voor de speelzaal op de tweede verdieping moet zijn. Dan denk je, de eerste drie verdiepingen zullen wel ondergronds zijn. Nee, je moet twee verdiepingen naar boven. Anders dan bij vrijwel alle andere gebouwen die ik ken nummeren ze hier de etages van boven (1) naar beneden (4). En hoe langer ik daar over nadenk, waarom vinden we dat eigenlijk zo vreemd?
Mijn tegenstandster van vandaag was een Belgische van beneden de taalgrens, ze is dus Franstalig. Ze had haar eerste twee partijen gewonnen. Na de spectaculaire partij van gisteren was ik vandaag van plan om eens wat minder avontuurlijk te spelen en terug te vallen op een van mijn betwistbare motto’s: de beste kans om te winnen is door niet op winst te spelen. Nou, daar komt dan ook wel eens een zouteloze partij uit en nadat we op zet 20 zetten begonnen te herhalen, keken we elkaar aan en kwamen we met een grote glimlach remise overeen.
Twee weken geleden is Jaap Loos overleden, mijn clubgenoot bij De Raadsheer in Amsterdam. Jaap was van geboortejaar 1937, maar dat weerhield hem er niet van om een van de meest trouwe bezoekers van de clubavond te zijn. Voordat hij zich aansloot bij De Raadsheer was hij lid van ODI uit Badhoevedorp, waar hij de clubgenoot was van Paul Neering en dat verklaart waarom Paul Jeroen Loos (geen familie) vaak Jaap noemde. Ik heb in de loop der tijd zeker 10 à 15 partijen met Jaap gespeeld en ik denk dat we ongeveer gelijkwaardig waren, maar ik ga dit verhaal niet bederven met feiten. Jaap was ook mijn teammaat in het derde team en vaak gingen we na uitwedstrijden in de Pijp, de Bijlmer of Zuid samen met het openbaar vervoer terug naar het Centraal Station. Van daaruit wist hij de weg naar zijn huis in Amsterdam-Noord wel, maar elders in de stad was hij niet zeker of hij in het donker de juiste tram, bus of metro kon vinden. In december kregen we bericht dat hij was getroffen door een beroerte, een maand later werd een longontsteking daar overheen hem fataal. Een In Memoriam is te lezen op de site van Schaakvereniging De Raadsheer (even wachten tot de startpagina geladen is, dan lees je meteen het bericht).
Op dag 2 van de tienkampen waren onze resultaten iets beter dan gisteren. Richard en Frank speelden opnieuw remise. Jan en Lourens behaalden hun eerste halfje. Robert en ik moesten een tweede nul incasseren. De uitslagen zijn nog niet geweldig, maar we blijven optimistisch: er zijn nog 7 ronden te spelen, alles is nog mogelijk.
Waarom vertelde ik dat hele verhaal over Jaap Loos? Als je tegen hem speelde wenste hij je vooraf altijd een “interessante partij” toe. Ik ben erg trots op mijn partij van vanmiddag. Ik ga niet beweren dat ik hem speelde in Jaaps stijl, maar hij zou er zeker van genoten hebben: aanvallend, verrassend en met risico, kortom een zeer interessante partij. Helaas eindigde het met een fatale en onnodige blunder van mijn kant en ook dat gebeurde Jaap nog wel eens.
Op weg naar huis bedacht ik dat de term “unforced error” wel heel erg van toepassing is op die laatste zet van me. In tennisverslagen lees je die term zo vaak en naar mijn eigenwijze mening meestal onterecht. Als aan het eind van een slagenwisseling een van de tennissers de bal uit slaat noemen ze dat een unforced error, terwijl het volgens mij juist een forced error is: de tegenstander speelt de bal steeds scherper en iedere keer lukt het je nog om de bal binnen de lijnen te houden, maar op een keer niet meer. Tuurlijk, ze slaan ook wel eens totaal onnodig de bal uit, maar meestal is het forced. Ik ben geen tennisser, dus laat ik mijn mond maar houden. Ik kan wel een beetje schaken en dit was echt totaal onnodig. Jammer, goed slapen, morgen weer een kans.
Ik zal het maar eerlijk toegeven; ik heb Groenland ook altijd al willen hebben. Niet voor de grondstoffen, die interesseren me niet zo. En voor mijn persoonlijke veiligheid heb ik Groenland ook niet echt nodig. Nee, het gaat mij om het prachtige land zelf. Om de vriendelijke onbaatzuchtige bewoners; de eskimo’s, excuus: Inuit, die elkaar zo mooi toezingen over grote afstanden in de sneeuw. Dat kan op Groenland, omdat het er rustig is, stil zelfs. Wat ze elkaar over die grote afstanden toezingen weet ik niet, maar dat is misschien leuk om eens uit te zoeken. Het zal wel over vis gaan vermoed ik, of anders over de gesel van de Deense bezetter.
De hoofdstad Nuuk in de winter (bron: https://nl.wikipedia.org/wiki/Nuuk#/media/Bestand:Nuuk_main_road.JPG)
Ik heb begrepen dat de Amerikaanse president zijn oog nu ook op het eiland heeft laten vallen. Maar zijn motieven zijn anders; voor zover ik weet is hij niet in de cultuur geïnteresseerd. Hij is niet zo’n liefhebber van gezongen boodschappen heb ik me laten vertellen.
Sinds grootmachten ineens dol op Groenland zijn, ontstaan er ook spontaan allerlei neveneffecten. Cartografen vinden het plotseling van belang de ware grootte van het eiland aan de wereld kenbaar te maken. Wij eenvoudige HBS-ers dachten daar natuurlijk nooit over na. Groenland was onmetelijk groot en speelde verder geen rol; waarom zou je aan Groenland denken? Maar het blijkt veel kleiner te zijn… ergens ook jammer natuurlijk. Enfin, we gaan er niet sentimenteel over doen.
De kans dat ik het ooit nog krijg lijkt me nu wel verkeken trouwens. Misschien moet ik maar afzien van het hele idee. In een wereld waar het recht van de sterkste geldt, staan mijn kansen niet erg hoog genoteerd.
Maar trendgevoelig als ik ben, denk ik er nu toch over om dan maar een ander eiland in te nemen. Grote eilanden zoals Borneo of Madagaskar liggen te ver weg; dat wordt logistiek te veel gedoe. Maar een Waddeneiland is misschien haalbaar! Schiermonnikoog bijvoorbeeld, zou aantrekkelijk kunnen zijn. Als dat niet lukt, zijn hier in de Molenplas nog wel een paar kleinere groene pollen die gemakkelijk te bezetten zijn. Bevoorrading hoeft geen punt te zijn, want de Jumbo is vlakbij.
De kans is echter groot dat zo’n onderneming op allerlei regels en verordeningen gaat stuiten. Zo zijn we wel in Nederland; voor het autonome initiatief is hier geen plaats. Je wordt overal door de overheid beloerd en gehinderd. Daarom blijft er eigenlijk maar één plaats ter wereld over waar je je nog vrij kunt bewegen: Paraguay! Ik zag laatst op de TV een documentaire over het land. Wat een paradijs! Daar mag echt alles, daar kan je nog ongestoord van je wanen genieten…
Vlak na de jaarwisseling heerst er januaritis bij veel schakers. De feestdagen zitten erop en de dagen zijn koud en soms ook nat. Niemand vond het erg dat de KNSB- en Kennemer Open-ronde van 10 januari niet doorging, één clubavond moest ook geschrapt worden en nog hadden we donderdag slechts een karige zes partijen op de clubavond.
Wat schakers wel bezig houdt is het Tata Steel toernooi in Wijk aan Zee, maar ze kiezen vaak voor het comfort om het thuis achter de PC te volgen in plaats van er zelf heen te gaan. Dat geldt natuurlijk niet voor degenen die zelf meespelen. In de weekend- en dagvierkampen kwamen de afgelopen week al vijf clubgenoten in actie, met wisselend succes (Richard Duijn 1½ uit 3 (in groep 2H weekend), Henk Post 2 uit 3 (8V weekend), Frans Arp 1 uit 3 (3C dag), Leo Littel 1½ uit 3 (6O dag) en Wim Eiselin 1 uit 3 (8F dag)). Vandaag begonnen Jan Vreeburg, Lourens Willemsen, Richard Breurkes, Robert Balm, Frank Sala en ik aan de tienkampen.
Het was niet een te beste dag voor ons. Richard en Frank scoorden een halfje, de andere vier verloren. Maar het toernooi duurt nog 8 ronden, alle kansen nog voor betere uitslagen.
Ik speelde tegen een Koreaanse tegenstander. Volgens zijn naambordje inwoner van Seoul. Ik vroeg aan hem of hij daar inderdaad woont, want vaak blijkt dan dat ze voor werk of studie langere tijd in Nederland verblijven. Maar hij was inderdaad twee dagen pas overgevlogen. Hij is een schaakenthousiasteling en wilde graag eens aan dit beroemde toernooi meedoen. Pff, en dat speelt dan in groep 7!
Onze partij verliep roestig voor mij, maar ergens rond zet 27 was ik toch helemaal niet ontevreden over de stelling. Ik schatte de kracht van de opstormende pionnen op de b- en c-lijn echter helaas niet goed in, dat kostte me een stuk en uiteindelijk ook de partij.
De siteredactie wenst u alsnog een gezegend en schaakrijk 2026 toe. Het vuurwerk van de jaarwisseling is natuurlijk al lang weggesist in de Nieuwjaarsnacht, hier en daar is er misschien nog wel een pluk platgereden karton midden op straat te vinden, na de sneeuwval van begin deze maand, maar dit is het eerste bericht van 2026!
Overigens: het verbaasde me dat een van mijn overburen op 4 januari met een schop in de hand zijn rommel op ging ruimen. Ik stak mijn duimen omhoog toen ik mijn auto instapte en riep hem toe: goed idee! Tja, naast de lusten ook de lasten, antwoordde hij. Zo had ik dat ‘oer-Nederlandse’ geknal met Oud en Nieuw nog niet bekeken. Ook de lusten! Aha. Volgend jaar wordt alles anders. Als het aan Den Haag ligt. Ja, echt?
Hopelijk gaat het schaakbord voor eenieder van ons het nodige vuurwerk bieden, om ons af te leiden van zinnen vol gemakzucht en machtswellust als: The fact that they did a boatland five hundred years ago doesn’t mean that they owe the land. Ik wil gaag op vakantie naar Groenland, nu het nog kan.
Ik verlang inmiddels wel naar rust en gezonde weloverwogen zetten op het schaakbord van de geopolitiek. De periode van de Koude Oorlog lijkt nu zelfs een idylle van stabiliteit, ‘logische’ besluiten en redelijkheid, als we de Cubacrisis even vergeten (een jaar voor mijn geboorte), en de aanwezigheid van kruisraketten op Europese bodem (in de jaren tachtig). Ik krijg nu visioenen van Donald Trump die verkleed als de witte dame – het sterkste stuk – in een witte kazuifel over een levensgroot schaakbord raast, op zoek naar ‘meervoudig mat’, wether you like it or not. Maar verder gaan de schaakmetaforen hopelijk mank: wie gaat hij mat zetten? Kan hij eigenlijk wel mat zetten? We need a checkmate here and now, could somebody bring me a checkmate? Op een man van de wereld als Trump staat geen maat, dat spreekt vanzelf. Of trapt hij uiteindelijk in een lekker stikmatje dat Europese leiders hem voorleggen? (Just throw that daddydiplomacy in a bin.)
M.C. Escher, Metamorphose II, houtsnede, oktober 1939 – maart 1940, detail
Goed. De laatste speelronden van de interne competitie in de staart van 2025 boden ook redelijk wat vuurwerk, uiteraard veel onschuldiger dan op het biljartlaken van de wereldpolitiek (er moeten daarop altijd vijf ballen liggen die elkaar in evenwicht zouden moeten houden, zo beweerde historica Beatrice de Graaf deze week op tv, en een van die ballen moet Europa / de EU worden – ik vroeg me af: vijf? Waarom niet drie of zes?). We gaan er doorheen met een aantal partijfragmenten die diverse clubgenoten instuurden. Af en toe komt er een vraagje tussendoor, makkelijk of iets moeilijker.
We beginnen met een partijfragment in de partij Terwee – Vreeburg (6e ronde, 30 oktober 2025) dat een spectaculair slot had kunnen hebben.
Sybe had vlak na de opening een pion gewonnen, maar ging op dit moment niet eens opzichtig, maar wel bijna met fatale gevolgen de fout in met 26. Dc2. Jan antwoordde met 26 …. Pf4+. Hij had echter een veel betere zet.
Vraag 1: welke zet is dat? (inkoppertje!)
Na 26 …Pf4+ rommelde zwart nog een tijdje rondom wits koning (offerde het paard voor vage aanvalskansen), wist uiteindelijk nog de remisehaven te bereiken op zet 43, toen Sybe in ernstige tijdnood het paard had teruggegeven.
–0–
Robert Balm en Johan Tates speelden een paar weken geleden een frisse partij (ronde 12, 11 december). Johan leek een pion te verliezen op zet 18.
Vraag 2: welk antwoord heeft wit als Johan 18. …. a5 zou hebben gespeeld?
Vraag 3: hoe haalde wit het punt binnen na 29 …. Txg3? Opwarmertje, ik zeg het erbij. Dus niet zo heel moeilijk. Witspeler Balm wist wel raad met het buitenkansje.
–0–
In dezelfde speelronde won Ted Bijvoets met zwart van Frank Sala. Tijdens de opening vlogen wit en zwart elkaar naar de keel, waardoor er direct een boeiende stelling ontstond. Helaas ging Frank op zet 18 in de fout.
Vraag 4: hoe wint zwart materiaal? (ook niet moeilijk)
–0–
Verrassend maar verdiend was een paar weken eerder de zege van Lourens Willemsen op good old Paul Ruber (ronde 9, 20 november). Hoe kwam het dat je verloor, vroeg ik twee dagen later. Lourens speelde gewoon erg goed, was Pauls nuchtere antwoord. Het toreneindspel waarin de partij uitmondde pakte ongunstig voor zwart uit, omdat de zwarte toren niet actief kon worden aan de goede kant van wits vrijpion. Volgens Paul was er in het eindspel nog wel een afslag naar remise. Hij nam die echter niet. Lourens maakte het karwei mooi af, met 54.a6 als elegante kroon op het werk.
Vraag 5: (deze is iets pittiger): welke afslag miste Paul na de 50ste zet (codewoord: Röntgen- ). Met andere woorden: welke onnauwkeurige zet van zwart wordt bedoeld? En welke taktische truc kan wit gebruiken (variant, 3 zetten)?
–0–
In ronde 11 volgde de ontmoeting tussen uw verslaggever en Paul Ruber. Het werd geen salonremise, ook al had ik dat van te voren zo ingeschat, wel een partij met strijd, waarin wit de vis op het droge had kunnen krijgen, maar dat verzuimde te doen. (De onderlinge stand qua winstpartijen is ruimschoots in het voordeel van Paul, over de jaren gemeten, misschien wel 1-4, of 1-5).
–0–
Tenslotte: de laatste ronde voor de kerst (18 december) bracht nog een tweede ontmoeting met Jan Vreeburg. Die verliep als volgt: de ene speler (ondergetekende, met zwart) ging op zoek naar een dwingende weg naar winst (‘a final blow’), de ander (Jan) probeerde er nog het beste van te maken na een mislukte opening.
Vraag 6: Hier speelde zwart het truttige 22 …. Lc4. Krachtiger is 22 ….. Tac8. Zeg maar, een soort van genadeklap. Welke variant illustreert dat na 23 Pxa6 (5 zetten)? (ook weer wat pittiger)
De partij ging als volgt verder:
Zwart speelde hier 24. Tab8, krachtiger is echter 24 …. Tac8. Sterkste antwoord van wit is enginetechnisch 25. Pa4 (Voor 25. Pe4 valt wat te zeggen, maar ook weer niet vanwege de opstoot f7-f5). Dan staat het zo:
Vraag 7: Hoe gaat zwart hier het daadkrachtigst verder? Geef een variant van vier zetten. (pittig, troost: uw verslaggever vond het niet! Zag de beginzet wel, maar voerde die niet uit.)
De partij ging als volgt verder:
Gepruts van Champions-league-niveau, maar daarom niet getreurd!
Reacties op de vragen / opgaven kunt u kwijt hieronder. Krijgt u in de komende weken op de clubavond een leuk partijfragment (of partij) in de schoot geworpen, stuur dat dan in, bij voorkeur in pgn-formaat, eventueel voorzien van luchtig commentaar. en/of van zelfspot over de zelfgemaakte blunder. Avonturen beleefd in het winderige Wijk aan Zee zijn ook welkom (succes daar!).
Tot zover, Schill
Bonusvraag: in de partij Willemsen – Ruber zit nog een vraag: Wat zou wit kunnen doen na 26…f6? Formuleer het idee, of noem een zet(tenreeks).
Ik liep op de brug over de Jacob van Lennepkade in Amsterdam, toen ik opeens voelde dat mijn dochter van vier een angstige ervaring had. Dat was opmerkelijk, want zij was op dat moment met mijn vrouw in de stad, in de Bijenkorf om precies te zijn. Toen zij later die middag thuiskwamen, vroeg ik of er misschien iets gebeurd was. Het bleek dat mijn dochter eventjes haar moeder kwijt was geweest in de drukte. Maria, mijn vrouw, had haar al snel weer gevonden. Niks aan de hand dus.
Een aantal jaren later maakte ik op vakantie in Zuid-Limburg een boswandeling met mijn gezin. Zomaar uit het niets zei een stem in mij dat ik mijn vader moest bellen, omdat hij in de problemen zat. Teruggekomen op ons vakantieadres belde ik mijn ouders. Ik kreeg mijn moeder aan de lijn, die mij vertelde dat mijn vader last had van ademnood vanwege de warmte en dat hij zich niet goed voelde. Zij wist zich geen raad. Als de bliksem een dokter bellen natuurlijk!
Dat liep toen met een sisser af, maar het voorval met mijn vader vertoont gelijkenis met dat met mijn dochter. Er werd door een familielid een signaal uitgezonden over een angstig moment. Een signaal dat misschien niet specifiek voor mij in het bijzonder bedoeld was, maar wel door mij werd opgevangen. Over grote afstand, want mijn ouders woonden toen in Voorhout, een dorp in de buurt van Leiden.
Wat is dit? Hoe zo’n signaal te duiden?
Ik ben niet ontvankelijk voor zweverige ideeën, en heb er geen behoefte aan om dingen of verschijnselen te mystificeren. Een onstoffelijke overdracht van informatie bestaat niet in mijn wereldbeeld. Ik denk dus dat er hier een zender en een ontvanger zijn, en een lange of korte golf die wel degelijk materieel van aard is, en die net als het licht in ultrakorte tijd enorme afstanden kan overbruggen. Fotonen zijn de quanta die het licht brengen. Wat voor deeltjes zijn de dragers van zo’n telepathische boodschap? Door welk orgaan of welke organen worden ze door het menselijk lichaam uitgezonden? En hoeveel energie is ervoor nodig? Vragen genoeg, geen antwoorden. Wat weten we eigenlijk van de eigenschappen van de wereld om ons heen?
Meer mensen hebben soortgelijke ervaringen. Dit is geen uniek talent van mij.
Maar er zijn ook mensen die er hun broodwinning van proberen te maken, en die mensen hebben over het algemeen niet over klandizie te klagen. In de oudheid bloeide deze handel volop in allerlei culturen. Alleen vond men toen nog niet dat het om handel ging. De verkopers van ‘al uw voorspellingen’ leefden vaak zelf in de veronderstelling dat ze contact met de goden hadden.
Er is veel veranderd in de loop der eeuwen, maar hoeveel precies vraag je je soms wel eens af, want er is nog steeds een overdaad aan Jomanda-achtige types. Lou de palingboer had 600 volgers toen het internet nog niet bestond. Hij claimde onsterfelijk te zijn. Maar toen hij toch kwam te overlijden wilden zijn sekteleden hem niet laten gaan. Zij klampten zich aan hem vast, riepen: Lou kom terug! Als de angst in de man of de vrouw is, wordt er al gauw van alles geloofd en omarmd. We willen nu eenmaal graag een ‘vast punt’ waarop we kunnen vertrouwen. Maar enfin, dat heeft met de bovenstaande vraagstelling weinig te maken, en interesseert de leverduiders en de vogelzwerm-uitleggers ook niet.
Door velen wordt het geloven in bovennatuurlijke krachten ook met spiritualiteit verward; een modernistisch product met een eindeloos aantal derivaten en varianten. Maar niet alleen dit soort flauwekul valt op; de hele menselijke samenleving is van irrationaliteit doortrokken. Tot op de hoogste politieke niveaus worden irrationele beslissingen genomen. We hoeven maar om ons heen te kijken om te zien dat wereldleiders regelmatig hersenschimmen najagen zonder door hun onderdanen te worden gecorrigeerd.
Maar nu ben ik weer op mijn politieke stokpaardje terecht gekomen, terwijl ik alleen het wonder van de telepathische overdracht als natuurverschijnsel wilde bespreken.
Recente reacties