De siteredactie wenst u alsnog een gezegend en schaakrijk 2026 toe. Het vuurwerk van de jaarwisseling is natuurlijk al lang weggesist in de Nieuwjaarsnacht, hier en daar is er misschien nog wel een pluk platgereden karton midden op straat te vinden, na de sneeuwval van begin deze maand, maar dit is het eerste bericht van 2026!
Overigens: het verbaasde me dat een van mijn overburen op 4 januari met een schop in de hand zijn rommel op ging ruimen. Ik stak mijn duimen omhoog toen ik mijn auto instapte en riep hem toe: goed idee! Tja, naast de lusten ook de lasten, antwoordde hij. Zo had ik dat ‘oer-Nederlandse’ geknal met Oud en Nieuw nog niet bekeken. Ook de lusten! Aha. Volgend jaar wordt alles anders. Als het aan Den Haag ligt. Ja, echt?
Hopelijk gaat het schaakbord voor eenieder van ons het nodige vuurwerk bieden, om ons af te leiden van zinnen vol gemakzucht en machtswellust als: The fact that they did a boatland five hundred years ago doesn’t mean that they owe the land. Ik wil gaag op vakantie naar Groenland, nu het nog kan.
Ik verlang inmiddels wel naar rust en gezonde weloverwogen zetten op het schaakbord van de geopolitiek. De periode van de Koude Oorlog lijkt nu zelfs een idylle van stabiliteit, ‘logische’ besluiten en redelijkheid, als we de Cubacrisis even vergeten (een jaar voor mijn geboorte), en de aanwezigheid van kruisraketten op Europese bodem (in de jaren tachtig). Ik krijg nu visioenen van Donald Trump die verkleed als de witte dame – het sterkste stuk – in een witte kazuifel over een levensgroot schaakbord raast, op zoek naar ‘meervoudig mat’, wether you like it or not. Maar verder gaan de schaakmetaforen hopelijk mank: wie gaat hij mat zetten? Kan hij eigenlijk wel mat zetten? We need a checkmate here and now, could somebody bring me a checkmate? Op een man van de wereld als Trump staat geen maat, dat spreekt vanzelf. Of trapt hij uiteindelijk in een lekker stikmatje dat Europese leiders hem voorleggen? (Just throw that daddydiplomacy in a bin.)
M.C. Escher, Metamorphose II, houtsnede, oktober 1939 – maart 1940, detail
Goed. De laatste speelronden van de interne competitie in de staart van 2025 boden ook redelijk wat vuurwerk, uiteraard veel onschuldiger dan op het biljartlaken van de wereldpolitiek (er moeten daarop altijd vijf ballen liggen die elkaar in evenwicht zouden moeten houden, zo beweerde historica Beatrice de Graaf deze week op tv, en een van die ballen moet Europa / de EU worden – ik vroeg me af: vijf? Waarom niet drie of zes?). We gaan er doorheen met een aantal partijfragmenten die diverse clubgenoten instuurden. Af en toe komt er een vraagje tussendoor, makkelijk of iets moeilijker. We beginnen met de frisse partij die Robert Balm en Johan Tates speelden, een paar weken geleden (ronde 12, 11 december). Johan leek een pion te verliezen op zet 18.
Vraag 1: welk antwoord heeft wit als Johan 18. …. a5 zou hebben gespeeld?
Vraag 2: hoe haalde wit het punt binnen na 29 …. Txg3? Opwarmertje, ik zeg het erbij. Dus niet zo heel moeilijk. Witspeler Balm wist wel raad met het buitenkansje.
–0–
In dezelfde speelronde won Ted Bijvoets met zwart van Frank Sala. Tijdens de opening vlogen wit en zwart elkaar naar de keel, waardoor er direct een boeiende stelling ontstond. Helaas ging Frank op zet 18 in de fout.
Vraag 3: hoe wint zwart materiaal? (ook niet moeilijk)
–0–
Verrassend maar verdiend was een paar weken eerder de zege van Lourens Willemsen op good old Paul Ruber (ronde 9, 20 november). Hoe kwam het dat je verloor, vroeg ik twee dagen later. Lourens speelde gewoon erg goed, was Pauls nuchtere antwoord. Het toreneindspel waarin de partij uitmondde pakte ongunstig voor zwart uit, omdat de zwarte toren niet actief kon worden aan de goede kant van wits vrijpion. Volgens Paul was er in het eindspel nog wel een afslag naar remise. Hij nam die echter niet. Lourens maakte het karwei mooi af, met 54.a6 als elegante kroon op het werk.
Vraag 4 (deze is iets pittiger): welke afslag miste Paul na de 50ste zet (codewoord: Röntgen- ). Met andere woorden: welke onnauwkeurige zet van zwart wordt bedoeld? En welke taktische truc kan wit gebruiken (variant, 3 zetten)?
–0–
In ronde 11 volgde de ontmoeting tussen uw verslaggever en Paul Ruber. Het werd geen salonremise, ook al had ik dat van te voren zo ingeschat, wel een partij met strijd, waarin wit de vis op het droge had kunnen krijgen, maar dat verzuimde te doen. (De onderlinge stand qua winstpartijen is ruimschoots in het voordeel van Paul, over de jaren gemeten, misschien wel 1-4, of 1-5).
–0–
Tenslotte: de laatste ronde voor de kerst (18 december) bracht nog een tweede ontmoeting met Jan Vreeburg. Die verliep als volgt: de ene speler (ondergetekende, met zwart) ging op zoek naar een dwingende weg naar winst (‘a final blow’), de ander (Jan) probeerde er nog het beste van te maken na een mislukte opening.
Vraag 5: Hier speelde zwart het truttige 22 …. Lc4. Krachtiger is 22 ….. Tac8. Zeg maar, een soort van genadeklap. Welke variant illustreert dat na 23 Pxa6 (5 zetten)? (ook weer wat pittiger)
De partij ging als volgt verder:
Zwart speelde hier 24. Tab8, krachtiger is echter 24 …. Tac8. Sterkste antwoord van wit is enginetechnisch 25. Pa4 (Voor 25. Pe4 valt wat te zeggen, maar ook weer niet vanwege de opstoot f7-f5). Dan staat het zo:
Vraag 6: Hoe gaat zwart hier het daadkrachtigst verder? Geef een variant van vier zetten. (pittig, troost: uw verslaggever vond het niet! Zag de beginzet wel, maar voerde die niet uit.)
De partij ging als volgt verder:
Gepruts van Champions-league-niveau, maar daarom niet getreurd!
Reacties op de vragen / opgaven kunt u kwijt hieronder. Krijgt u in de komende weken op de clubavond een leuk partijfragment (of partij) in de schoot geworpen, stuur dat dan in, bij voorkeur in pgn-formaat, eventueel voorzien van luchtig commentaar. en/of van zelfspot over de zelfgemaakte blunder. Avonturen beleefd in het winderige Wijk aan Zee zijn ook welkom (succes daar!).
Tot zover, Schill
Bonusvraag: in de partij Willemsen – Ruber zit nog een vraag: Wat zou wit kunnen doen na 26…f6? Formuleer het idee, of noem een zet(tenreeks).
