Afgelopen donderdag 5 februari 2026 organiseerde Bert een rapidavond met klassieke opstelling van de stukken (positie 518) in het jargon van Fischer Random. Anderen, waaronder ik, speelden in een zeskamp met diverse beginposities uit de ballenbak met 960 mogelijkheden van het Fischer Random. Vergeleken met andere verzonnen varianten van het schaakspel levert het een rijke bron van ideeën op. Ongebruikelijke matdreigingen, vreemd ongedekte velden en terreinvretende korte rokades zetten je brein aan tot frisse activiteiten. Soms staat er na 10 zetten een “gewone” geeuwstelling, want je hebt de neiging om de paarden naar f3 of f6 om te spelen en de gewone diagonalen voor je lopers te zoeken. Dat valt tegen als je alerte tegenstander wel de nieuwe mogelijkheden ziet. Het speeltempo was 15 min. + 3 sec./zet.

Spelers benaderen de openingsproblemen elk op eigen wijze. Zoek het zwakste veld bij de tegenstander (Deurloo the killer), welke pionnen moet ik opspelen om mijn stukken vrijheid te geven (Sala de ondernemer), hoe mag ik rokeren (Schilthuizen een natuurtalent). Deze waanzin heeft Bert verzonnen (Anoniem) Bert: “nee Fischer”. Als je vreemd rokeert moet je dat aankondigen en als je offert doe je dat uit beleefdheid ook (Terwee). Een groot verschil met de gewone clubavond is de geanimeerde conversatie onderling. De laatste goeie films worden besproken, luidruchtige vrolijkheid alom. Ik sprak Sybe Terwee even en die heeft daar normaal, net als ik, last van. Maar ach, je gaat vanzelf meedoen als het een beetje meezit. Sander Schilthuizen, zonder zichtbare ervaring in dit spelgenre won onze groep overtuigend. In de eerste ronde lukte mij een gelukkig mat met 3 lichte stukken tegen de altijd origineel spelende Marco Deurloo, maar daarna viel het wat tegen. Verlies tegen een ontketende Sybe, klokwinst tegen Frank Sala en kansloos eraf tegen Sander.

Met enige moeite heb ik het partijtje (vanuit positie 690) tegen Marco kunnen reconstrueren:

In de partij uit ronde 4 tegen Paul Neering kwam een eindspelletje op het bord. Ik dacht te kunnen winnen met een goed paard en pluspion tegen een loper, maar Paul keepte de boel eenvoudig tot hij een mouse-slip maakte zonder muis. Kort geleden las ik een anecdotisch commentaar over een paard dat in een eindspel bijna alle velden van het schaakbord had bezocht om te kunnen winnen. De handicap van een paard bleek het onvermogen te zijn om een tempo te winnen of verliezen. Ik heb thuis de stelling tegen Paul natuurlijk uitgeplozen met Stockfish 18 op de achtergrond. Een probleem van de engines vind ik altijd de zettenbrij, de reeks van op het oog willekeurige zetten. Het formuleren van een plan bijvoorbeeld: “zet dat paard op d3 en loop met je koning om na wat voorbereiding”, ben ik nog niet in zo’n duidelijke vorm tegengekomen. Mijn vermoeden was dat het gewonnen moest zijn en dat bleek ook bij nadere inspectie. Het eindspelletje met een relevante variant:

Van Paul kreeg ik trouwens een cursusboek “The Center” van Mikhalchishin en Mohr , een stille hint om niet alleen op flankaanval te spelen, maar strategisch gezond op het centrum en daarna….Bijna elke dag bestudeer ik nu een partij of fragment uit dat boek en sla dat met eigen en geleend commentaar op in een file. Bedankt Paul. Het is net als gezond eten.

Als de loper andere diagonalen kiest zijn er vergelijkbare winstvoeringen. De moeilijkheid zit in de dreigende zetdwangstellingen, die zich op de achtergrond afspelen.

Denkt er iemand anders over dan hoor ik dat graag.

Ik kan op Chess.com wel Fischer Random spelen en opslaan in pgn-formaat in mijn ChessBase17 , maar de partijen daarna niet naspelen. Ook het zelf kiezen van de beginopstelling lukt niet.

Wie weet raad, iets met instellingen ?